آخرین خبرها

آشنایی با تاریخ کهن روستای «کنگ»

کم نیستند آبادی های کهن و سالخورد، با زیبایی ها و یادگارهای دیرین، که ما مردم «تروغبذ» می توانیم به داشتن شان، گردن فراز آریم و بر خود ببالیم.

یکی از این یادمان های کهن ، روستای زیبا و باستانی «کنگ» است.

آشنایی با تاریخ کهن روستای «کنگ»، آشنایی با پیشینه و دیرینه ی خود ما و پاسداشت یادگار ارزشمند نیاکان مان است.

آنچه از کِلک ناتوان بنده بر سات و برگ زرین «تروغبذ» می نشیند، پژوهشی است که باید و باید پیرامون یکایک آبادی های دیرین این کهن بوم و بر انجام پذیرد.

شما را به خوانش این یادداشت، فرامی خوانیم…

 

نخست ؛ درباره ی نام «کنگ» :

در فرهنگ های لغت ( دهخدا ، معین ، عمید و… ) به چندین معنا آمده است :

دژ کوهستانی سخت و ستوار

پرنده ای قوی پنجه که در کوهستان زندگی میکند؛ مانند شهباز(به عربی:شاهین)

دست انسان؛ از سرانگشتان تا شانه

بال پرندگان

شاخه ی درختان

 

1RR

دوم ؛ دیرینگی و کهنی «کنگ» :

«کنگ» در «اوستا» :

آبان یشت – کرده ی چهاردهم – بند 54 تا 59

توس پهلوان جنگاور … از وی خواستار شد :

ای اِردْويسوَر آناهيتا ! ای نيك ! ای تواناترين !

مرا اين كاميابی ارزانی دار كه من بر پسران دلير خاندان « ويسه » در گذرگاه «خْشَتْروسوك» ، برفراز « كنگ ِ» بلند و اَشَوَن ، پيروز شوم …

اوستا يشت ها آبان یشت – كرده ی چهاردهم بند 54

(خْشَتْروسوك : روشنی شهر ؛ گذرگاهی بر فراز كوه بلند و مقدس « كنگ » ، كه به نوشته ی آبان يشت ( بندهاي 54 تا 59 ) آوردگاه « توس » پهلوان ايرانی با پسران « ويسه » سرداران توران زمین بوده است .

اَشَوَن : پيرو « اَشَه » ؛ به معنای راستی ، دادگری و حقيقت … در كيش مزداپرستی ، همه راه ها به « اشَه » می پيوندد .)

 

6

«کنگ» در شاهنامه :

در کهن یادگار پیر توس، فردوسی بزرگ، چندین داستان از چندین «کنگ» آمده است :

بهشت کنگ – کنگ گُزین – کنگ افراسیاب – کنگ دژ هودج یا دژهوخت کنگ (پایتخت ضحاک – همین اورشلیم امروزی)- و شهر کنگ (به چینی کنگجو) از شهرهای مهم توران زمین بوده که در «اوستا» با نام «کنگهه» (Kangha) آمده و نباید آن را با «دژکنگ» اشتباه گرفت.

نام «گنگ دژ» (Gang Dezh) نیز در شاهنامه هست که جدای «کنگ» و «کنگ دژ» بوده و این دژ، نه در توران ، که دورتر از آن (در ماچین وچین) بوده و سرزمینی است که «افراسیاب» به داماد خود «سیاوش» بخشید تا شهر «سیاوشگِرد» را در آن بنیاد نهد.

9

دیگر اسناد کهنی «کنگ» :

از «کنگ» در کتاب «مینوی خرد» از کتاب های پارسی میانه نیز یاد شده است.

همچنین در کتاب «روایت پهلوی»؛ و نیز در «بند هشن» ، از «کنگ دژ» در خراسان ، چند فرسنگ دورتر از دریای فراخکرت، یاد شده است.

اين روستا از گذشته های بسيار دور ، پابه پاي فرهنگ و تمدن پربار سرزمین «توس» ، از گذرگاههای پرفراز و نشيب تاريخ گذشته و در پيچ و خم های زمانه درس هايی ژرف از همسازی و همزيستی پرمعنای انسان و طبيعت به پويندگان فرهنگ ، هنر و معماری اين مرز و بوم هديه می كند.

«كنگ» در گذشته های باستانی اين حماسه ، استراحتگاه ميانراهی (اتراقگاه) توس به نيشابور بوده و گویا در زمانهای پس از چپاول تازيان ، گنجينه و خزانه حاكمان نيشابور و شاهان خراسان بوده است .

بازمانده های دژ باستانی «کنگ» (دژکنگ)، یادگار قوم پاک آریا، که بومی ها به آن «قلعه حصار» می گویند، در 6 کیلومتری روستای امروزی «کنگ» چشم به راه توجه ویژه ی مسوولان فرهنگی و ایران-دوست بینالود است.

21

همچنین بازمانده ی قلعه ی کهن «تیغ میان» که گویا برج دیدبانی یا ارگ حکومتی بوده، نیازمند کاوش باستان شناسانه و بازسازی کارشناسانه است.

 

«کنگ» در نوشته های پس از اسلام :

پس از اسلام نیز، در کتاب جغرافیای «حافظ ابرو» ، «نفحات الانس» عارف بزرگ «عبدالرحمان جامی» ، در سفرنامه های «چالز ادوارد» ، «کلنل ییتس» ، «ناصرالدین شاه قاجار» و نیز در دیوان «میرزا حبیب خراسانی» از «کنگ» و مردمانش به نیکی یاد شده است.

 

سوم؛ دیگر یادمان های دیرین و سالخورد روستای «کنگ» :

ربات شاه عباسی (ربات پای کوه کنگ) یادگار دوران پرافتخار نخستین پادشاهی شیعی در ایران زمین، از نشانه های اهمیت جایگاه این سرزمین در شاهراه باستانی توس – نیشابور، در غبار بی توجهی مسوولان میراث فرهنگی، در حال نابودی است!

(kang village) روستای کنگ مشهد (11)

34-Robat  Pay  Kooh Kang (Robat Pagddilar)

(kang village) روستای کنگ مشهد (10)

همچنین، آرامستان تاریخی «کنگ» با سنگ های کم-مانندش.

1ea226077b8885

از دیگر یادمان های کهن روستای «کنگ»، آرامگاه «شیخ عبدالله غَرجستانی»، از بزرگ ترین عارفان سده ی هفتم هجری است که در نوشتاری دیگر به بازخوانی آن خواهیم پرداخت.

 

مجتبا نبی زاده – دهیار کنگ کهن

پژوهشگر فرهنگ،هنر و معماری

درباره‌ی مجتبا نبی زاده

مهندس معمار، پیمانکار ساختمان و طراح داخلی، شاعر و نویسنده، فعال گردشگری و برگزارکننده ی تورهای یکروزه ی کنگ، مدیر رستوران بزرگ «کنگ کهن»، مدیر وبسایت «کنگ کهن»، سرپرست گروه «رفتگران طبیعت کنگ»، عضو انجمن مدیران «سمن»(NGO)های استان خراسان، عضو NGOهای «رفتگران طبیعت خراسان» ، «نیکوکاران مشهد» ، «جمعیت امام علی» ، «فرشتگان فراموش شده» ، «محیط زیست خراسان» و ... و دهیار روستای «کنگ».

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>